Tlevusten Yusif anadilde yazdığı eserleri ile Adıge halkının kalbinde sonsuza kadar yaşayacak.

 

Tlevusten Yusif anadilde yazdığı eserleri ile Adıge halkının kalbinde sonsuza kadar yaşayacak.

 

Адыгабзэ

ТхакIоу Лъэустэн Юсыф 1913-рэ илъэсым къуаджэу Шыхьанчэриехьаблэ къыщыхъугъ. 1998-рэ илъэсым идунай ыхъожьыгъ.

1935-рэ илъэсым щегъэжьагъэу ироманхэр къыдэкIыгъэх. Ахэр: "Аминэт" (1936), "Гъогур Iухыгъ" (1938), "Адыгэ новеллэхэр" (1939), "Къушъхьэр къэнэфы" (1949), "Зы унагъо итхыд" (1963), "Ожъубаныкъохэр" (1962). "Пшъашъэмэ янэфылъ" (197I), "ЦIыфым илъэуж" (1975), "ЛIыгъэм ихъишъ" (1977), "Джары икъэхъукIэр" (1979), "ЧIылъэр дэхэным пай" (1983), "Насып нал" (1988), ШъэокIасэ икъэбархэр" (1995).

Лъэустэн Юсыф и пьесэхэу "Налмэс", "Нэфсэт игъогогъухэр", "Ожъубаныкъо Асхьад" зыфиIохэрэр илъэс зэфэшъхьафхэм Адыгэ драматическэ театрэм исценэ шагъэуцугъэх.
Л.Толстоиым и повестэу "Хаджи Мурат", Н.Островскэм и романэу "Как закалялас сталь", А.Первенцевым ироманэу "Кочубей", А.Фадеевым и романэу "молодая гвардия" адыгабзэкIэ зэридзэкIыгъэх.

Лъэустэн Юсыф и романэу "Пшъашъэхэм янэфылъ" зыфиIорэм щыщ пычыгъу:

"Мафэ гоIудж. Тыгъэм зикъигъэлъэгъуагъэп. Псыгъунэмэ мылышъэ пIуакIэр къаришIэкIыгъ,ау псыгур джыри зэрэшъхьафит: къаргъо,ыкIышъо укъищэу хэIушъэшъыкIызэ пшызэ екIу. Псы нэпкъыр диIыгъэу красноармейцэ горэ къырэкIо. ХьакIмафэ ыкъу ары, Щэбан. Илъэсищым ехъугъ къызытыр. Джы мары гум икIасэ пстэуми амэ къеугъ, зыкIэхъопсыщтыгъэ псыхъори, ащ инэпкъ Iушъо Iут пхъэшъэбэ чъыгхэри, шъоф зэикIхэри нэплъэгъум къыридзагъэх.

Укъызщалъфыгъэ шъолъырым, апэу нэфынэм узыщыхэплъагъэм, уянэ ибыдзыщэ зыщыпIуфагъэм, лъэбэкъу зыщыудзыгъэм, гущыIэн зыщебгъэжьагъэм, апэу урамым узщытелъэдагъэм, шым узыщешэсыгъэм, хьамткIалэхэми плъапшъэ ратхъызэ жъонэкIо шаоу губгъэм узыщихьагъэм, апэрэ жъогъэ бзыгъэр зыщыхэудзагъэм, апэрэ нэплъэгъу фабэр пшъашъэм зыщыфэудзыгъэм, зэкIэ, зэкIэ апэрэ шIугъэхэр зыщыуушэтыгъэм, уищыIэныгъэ зыщебгъэжьагъэм.

Укъызифэжьырэм, гушIом узэлъештэ, пщиз пхэхъо.

Улъэсымэ мы чIыпIэр нахь икIэкIып. Джары псы нэпкъитIум атет чъыгыжъитIур зыгорэм къыгъаохи пхъэзэкъолъэмыдж зыкIишIыгъэр. А чъыг гъэуагъэмэ атетэу Щэбанэ псым къызэпырыкIыжьи, псы нэпкъым готэу тIэкIурэ къэкIуагъ. ДэхьапIэ тешъом къызэсым, Iалъмакъэу ыкIыб илъыр къырихи ыгъэIылъыгъ. Ышъхьэ къытIати гъоф тасыр къырихыгъ. Къуладжэм дэлъади тасыр псы къаргъом къычIигъэбыгъ. Фаблэу ешъуагъ, етIани къычIигъэби хикIэжьыгъ. Хэт ышIэра а псы гъуаткIоу хикIэжьыгъэхэр ячылэ нэсыжьыхэу, яунатIэ зеуалIэрэм, янэ псы щалъэу хихыщтым хэфэнхи ымэкIэ, иIэшIугъэкIэ ыкъо къызэрэкIожьырэр къыришIэнкIи мэхъу. Бэу ным ыгу шIэшхо иI."


Зытхыгъэр, тыркубзэкIэ зэзыдзэкIыгъэр, къеджагъэр Чэтэо Ибрахьим

Türkçe

Yazar Tlevusten Yusıf 1913 yılında Adıgey'de Şıhançeriyehabl köyünde doğdu, 1998'da yaşama veda etti.

Yazarın kitapları 1935’ten itibaren yayınlanmaya başladı. Eserleri: "Aminat" (1936), "Yol Açık" (1938), "Adığe Romanları" (1941), "Dağ Aydınlanıyor" (1949), "Vojuban Oğulları" (1962), "Bir Ailenin Öyküsü" (1963), "Kızların Şafağı" (1972), "İyiliğin İzleri" (1975), "Yiğitliğin Öyküsü" (1977), "Böyle Doğdu" (1979), "Yeryüzü Güzel Olsun Diye" (1983), "Mutluluk Nalı" (1988), "Şevoças’ın Öyküleri" (1995).

Tlevusten Yusıf’ın "Nalmes", "Nefset’in Yoldaşları" ve "Vojubanıko Ashad" adlı piyesleri Adığe Dram Tiyatrosu tarafından çeşitli tarihlerde sahnelendi. L.Tolstoy’un "Hacı Murat", N.Ostrovski’nin "Ve Çeliğe Su Verildi", F.Perventsev’in "Koçubey" ve F.Fadeyev’in "Genç Muhafız" adlı romanlarını Adığe diline çevirdi.

Tlevusten Yusıf "Kızların Şafağı" adlı romanından kısa bir bölüm sunuyoruz:

"Güzel bir gün değildi. Güneş kendini göstermiyordu. Nehrin kenarlarında ince buz tabakası oluşmuşsa da orta bölümü özgürce akıyor, su, baktığında kendini görecek kadar berrak halde çağıldayarak Kuban nehrine doğru ilerliyordu. Nehir kıyısını takip ederek bir asker geliyordu. Gelen Haçmaf’ın oğlu Şaban’dı. Askere gittiği üç yılı geçmişti. Artık tüm sevdiklerinin kokusunu almaya başlamış, çok sevdiği küçük nehir, kıyısındaki kavak ağaçları ve düz ovalar görünür olmuştu.

Doğduğun yöreye, ilk ışığı gördüğün, anne sütünü emdiğin, ilk adımını attığın, konuşmaya başladığın, ilk sokağa daldığın, ata ilk bindiğin, çift sürmek üzere ilk tarlaya gittiğin ve toprağa ilk çiziğini açtığın, hoşlandığın kıza ilk sıcak bakışını attığın, ömründeki ilk güzellikleri yaşadığın, doğup büyüdüğün memleketine kavuşunca sevinçten uçuyorsun, kalbin büyüyor.

Yaya isen bu yol en kestirme olanıydı. Bu yüzden adamın biri nehir kıyısındaki iki büyük ağacı devirip nehrin üstüne ağaç köprü yapmıştı. Şaban bu köprüyü kullanarak nehri geçtikten sonra bir müddet ilerlemişti. Küçük bir düzlüğü görünce durmuş, sırtındaki çantasını çıkarıp yere koymuş, içinden pirinçten tası çıkarıp su kıyısına koşmuştu. Tası berrak suya daldırıp kana kana içmiş, tası tekrar doldurup nehre boşaltmıştı. Belki de nehre geri boşalttığı bu bir tas su köylerine ulaşıp evlerinin yanından geçerken annesinin nehirden alacağı bir kova suyun içine düşebilirdi. Böylelikle annesi o suyun kokusundan ve tadından oğlunun gelmekte, yolda olduğunu anlardı. Zira anne kalbinin sezgisi çok güçlüdür."


Yazan, Türkçeye çeviren ve seslendiren Çetao İbrahim

Лъэустэн Юсыф / Tlevusten Yusıf https://diyane.kaffed.org/images/diyane/tlevusten_yusif.jpg Diyane